Αναρτήθηκε σε 27 Ιουλίου, 2026 κατηγορία: Διαλέξεις, Νέα της Ομάδας | Tags: Mαθηματικά, Βιβλία, Διαλέξεις, εκπαίδευση, Επιστήμη, ΘΑΛΗΣ+ΦΙΛΟΙ, Ιδέες, Λογοτεχνία, Τεχνητή Νοημοσύνη, Τεχνολογία
Η ομάδα ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ διοργάνωσε, από την Παρασκευή 3 έως την Κυριακή 5 Ιουλίου 2026, το τριήμερο Εργαστήριο Ιδεών «Ιστορίες Αγνώστων – Πάτρα 2026», σε συνεργασία με το Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών. Η διοργάνωση φιλοξενήθηκε στους χώρους του νέου κτηρίου του Τμήματος και έφερε κοντά επιστήμονες, εκπαιδευτικούς, συγγραφείς και φίλους της επιστήμης και του πολιτισμού.
Το τριήμερο αποτέλεσε μια γόνιμη συνάντηση που συνδύασε διαλέξεις, βιωματικά εργαστήρια και βιβλιοπροτάσεις. Οι ομιλίες ανέδειξαν διαφορετικές όψεις της σύγχρονης επιστημονικής σκέψης και άνοιξαν έναν ευρύτερο διάλογο για τις σχέσεις ανάμεσα στα μαθηματικά, την πληροφορική, τις ανθρωπιστικές επιστήμες, την τέχνη και την εκπαίδευση.
Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα κατείχε η τεχνητή νοημοσύνη: οι δυνατότητες και τα όριά της, η αξιοπιστία και η ερμηνευσιμότητα των συστημάτων της, η σχέση της με τη γλώσσα, το ασυνείδητο και τη δημιουργικότητα, καθώς και οι εφαρμογές της στην ιατρική και στη μοντελοποίηση του ανθρώπινου οργανισμού. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες γνώρισαν βασικές έννοιες της επιστήμης της πολυπλοκότητας, παρακολούθησαν τις παράλληλες διαδρομές δύο ιστορικών προσώπων της μαθηματικής επιστήμης και τη σύνδεση της αρχαίας φιλοσοφικής σκέψης με σύγχρονες μορφές αναπαράστασης της γνώσης.
Τα εργαστήρια ενεργοποίησαν τη δημιουργική και συνεργατική συμμετοχή, συνδέοντας το θέατρο με τη διδασκαλία των μαθηματικών, την ψηφιακή αφήγηση με τη μαθηματική παρατήρηση και την τέχνη. Οι βιβλιοπροτάσεις συμπλήρωσαν το πρόγραμμα με επιλεγμένα έργα λογοτεχνίας και επιστημονικής εκλαΐκευσης, προσφέροντας νέες αφορμές για ανάγνωση και συζήτηση. Κοινός άξονας όλων των δράσεων ήταν η ανάδειξη των φανερών και λιγότερο ορατών δεσμών ανάμεσα στις θετικές και στις ανθρωπιστικές επιστήμες, την τεχνολογία και τις μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης.
Παρασκευή, 3 Ιουλίου 2026
Γιώργος Γιαννακόπουλος | «Τεχνητή Νοημοσύνη: από την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας στη σπουδή της ανθρωπιάς»
Ο Γιώργος Γιαννακόπουλος προσέγγισε την τεχνητή νοημοσύνη πέρα από τον εντυπωσιασμό και τις υπερβολικές προσδοκίες που συχνά τη συνοδεύουν. Εξήγησε τι είναι και τι δεν είναι η ΤΝ, σε ποιους τομείς μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη και ποιοι κίνδυνοι ή περιορισμοί ανακύπτουν από την εφαρμογή της. Παράλληλα, εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία συνδιαμορφώνει τον πολιτισμό μας και πρότεινε να δούμε την ΤΝ ως έναν ατελή και παραμορφωτικό καθρέφτη της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ο Δρ Γιώργος Γιαννακόπουλος είναι ερευνητής τεχνητής νοημοσύνης στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας INtelligent Science ANd Engineering (INSANE). Έχει επίσης συμβάλει σημαντικά σε πολυάριθμα ερευνητικά και εφαρμοσμένα έργα σχετικά με τη χρήση της ΤΝ, ενδεικτικά σε τομείς όπως οι Φυσικές και οι Κοινωνικές επιστήμες, αλλά και οι επιστήμες Υγείας. Είναι επίσης συνιδρυτής της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας ανοιχτής καινοτομίας SciFY.
Τάσος Μπούντης | «Η επιστήμη της πολυπλοκότητας: μια νέα κατανόηση της φύσης, της ζωής και της τέχνης»
Ο Τάσος Μπούντης παρουσίασε βασικές έννοιες και αρχές της επιστήμης της πολυπλοκότητας. Μέσα από παραδείγματα από τη γεωμετρία των φύλλων και των δέντρων, τα φράκταλ, τον συγχρονισμό της κίνησης πουλιών και ψαριών, αλλά και τη λειτουργία της καρδιάς και του εγκεφάλου, έδειξε πώς η μελέτη των πολύπλοκων συστημάτων συμβάλλει στην κατανόηση φυσικών και βιολογικών φαινομένων και μπορεί να συνομιλήσει δημιουργικά με τις καλές τέχνες.
Ο Αναστάσιος (Τάσος) Μπούντης είναι Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Πατρών και έχει διευθύνει το Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογής Μη Γραμμικών Συστημάτων του Πανεπιστημίου. Έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών για το έργο του στα δυναμικά συστήματα και έχει μακρά διεθνή ερευνητική και διδακτική παρουσία στα πεδία της μη γραμμικής δυναμικής και της πολυπλοκότητας.
Η πρώτη ημέρα ολοκληρώθηκε με τέσσερις βιβλιοπροτάσεις:
Σάββατο, 4 Ιουλίου 2026
Σωτήρης Νικολετσέας | «Από τον Φρόυντ και τον Λακάν στην Τεχνητή Νοημοσύνη: μαθηματικές και υπολογιστικές αναπαραστάσεις του ασυνείδητου»
Ο Σωτήρης Νικολετσέας διερεύνησε τη συνάντηση της ανθρώπινης εμπειρίας και του ασυνείδητου με τα μαθηματικά και την τεχνητή νοημοσύνη, έχοντας ως αφετηρία το έργο του Ζακ Λακάν. Παρουσίασε μαθηματικές και τοπολογικές αναπαραστάσεις που χρησιμοποίησε ο Λακάν, όπως η λωρίδα του Μέμπιους, καθώς και πιο σύνθετες δομές, όπως γράφους και δίκτυα εννοιών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη θεωρία των τεσσάρων λακανικών λόγων και στις δυνατότητες αξιοποίησης στατιστικών μεθόδων και μεγάλων γλωσσικών μοντέλων για τον εντοπισμό τους σε κείμενα. Η ομιλία ανέδειξε συγχρόνως τα όρια των υπολογιστικών μοντέλων απέναντι στην πολυπλοκότητα της ανθρώπινης εμπειρίας.
Ο Σωτήρης Νικολετσέας είναι Καθηγητής στο Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών, ιδρυτής του Internet of Things Laboratory και ερευνητής στο ΙΤΥΕ «Διόφαντος». Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν το διαδίκτυο των πραγμάτων, την τεχνητή νοημοσύνη των αντικειμένων, τους πιθανοτικούς αλγορίθμους και την ανάπτυξη υπολογιστικών ψυχαναλυτικών μεθόδων.
Πέτρος Δελλαπόρτας | «Πειστικά, λανθασμένα»
Με αφετηρία την εμφάνιση και την ευρεία χρήση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, ο Πέτρος Δελλαπόρτας επανεξέτασε θεμελιώδη ζητήματα της στατιστικής και ειδικότερα τη σχέση ανάμεσα στην πιθανότητα, την αλήθεια και την εμπιστοσύνη. Η ομιλία επικεντρώθηκε στο πώς ένα σύστημα μπορεί να παράγει απαντήσεις που ακούγονται πειστικές, χωρίς αυτό να εγγυάται ότι είναι και ορθές.
Ο Πέτρος Δελλαπόρτας είναι Καθηγητής Στατιστικής στο University College London και στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ έχει διατελέσει fellow στο Alan Turing Institute. Η έρευνά του επικεντρώνεται στη στατιστική και τη μηχανική μάθηση. Είναι συνιδρυτής της ομάδας ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ.
Ευαγγελία Ζαχαράκη | «Από τα δεδομένα στο ανθρώπινο μοντέλο: Υπολογιστικές προσεγγίσεις»
Η Ευαγγελία Ζαχαράκη παρουσίασε τη μετάβαση από τα ακατέργαστα δεδομένα σε αξιόπιστα και ερμηνεύσιμα υπολογιστικά μοντέλα του ανθρώπινου οργανισμού. Εξήγησε πώς η μοντελοποίηση, η ανάλυση δεδομένων και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να συνδυαστούν για την πολυεπίπεδη αναπαράσταση της ανθρώπινης λειτουργίας και συμπεριφοράς. Παραδείγματα από την ανάλυση ιατρικών εικόνων, τις φορητές συσκευές και τα συστήματα καταγραφής κίνησης ανέδειξαν τις εφαρμογές αυτών των μεθόδων στην εξατομικευμένη απεικόνιση, στη μελέτη του μυοσκελετικού συστήματος και στην πρόληψη τραυματισμών.
Η Ευαγγελία Ζαχαράκη είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών και ιδρύτρια της EikonaMed, η οποία αναπτύσσει λογισμικό διαγνωστικής απεικόνισης βασισμένο στην τεχνητή νοημοσύνη. Η διεθνής ερευνητική διαδρομή της περιλαμβάνει συνεργασίες με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Γαλλία.
Τεύκρος Μιχαηλίδης | «Βίοι παράλληλοι: Σρινιβάσα Ραμανουτζάν – Αλεξάντερ Γκρότεντικ»
Ο Τεύκρος Μιχαηλίδης έθεσε σε παράλληλη ανάγνωση τη ζωή και το έργο δύο κορυφαίων μαθηματικών του 20ού αιώνα, του Σρινιβάσα Ραμανουτζάν και του Αλεξάντερ Γκρότεντικ. Εξετάζοντας κοινά στοιχεία των διαδρομών τους —τη δύσκολη παιδική ηλικία, την ανορθόδοξη σχέση με την πανεπιστημιακή εκπαίδευση και την προβληματική κοινωνική προσαρμογή— ανέδειξε το ιδιαίτερο μείγμα μυστικισμού και ορθολογισμού που χαρακτήρισε τη σκέψη και το έργο τους.
Ο Τεύκρος Μιχαηλίδης είναι μαθηματικός, συγγραφέας και μεταφραστής, με μακρά παρουσία στον χώρο της μαθηματικής μυθοπλασίας και της εκλαΐκευσης της επιστήμης. Έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, ενώ ο ίδιος έχει μεταφράσει στα ελληνικά δεκάδες βιβλία σχετικά με τα μαθηματικά και την ιστορία των επιστημών. Είναι ιδρυτικό μέλος της ομάδας ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ.
Κυριακή, 5 Ιουλίου 2026
Νικόλαος Σαμαράς | «Εξηγήσιμη ΤΝ (XAI): Ανοίγοντας το “μαύρο κουτί”»
Ο Νικόλαος Σαμαράς παρουσίασε την εξηγήσιμη τεχνητή νοημοσύνη, το ερευνητικό πεδίο που επιχειρεί να καταστήσει κατανοητό τον τρόπο με τον οποίο τα σύγχρονα μοντέλα οδηγούνται στις αποφάσεις τους. Εξήγησε γιατί η υψηλή ακρίβεια δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση ορθής μάθησης και αναφέρθηκε σε βασικές μεθόδους ερμηνείας, όπως οι SHAP και LIME και οι τεχνικές οπτικοποίησης της προσοχής. Παράλληλα, συζήτησε τη σημασία της διαφάνειας σε εφαρμογές υψηλής κρισιμότητας, όπως η ιατρική, η δικαιοσύνη και η αυτόνομη οδήγηση, καθώς και το σχετικό ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Ο Νικόλαος Σαμαράς είναι Καθηγητής στο Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και Διευθυντής του Εργαστηρίου Υπολογιστικών Μεθοδολογιών και Επιχειρησιακής Έρευνας (CMOR Lab). Η έρευνά του συνδέει την επιστήμη των υπολογιστών με την επιχειρησιακή έρευνα, τη βελτιστοποίηση και τη μηχανική μάθηση.
Θανάσης Κ. Τσακαλίδης | «Παρμενίδης και Αριστοτέλης στην Έκτη Βιομηχανική Επανάσταση»
Ο Θανάσης Κ. Τσακαλίδης παρουσίασε ένα σχήμα περιοδολόγησης της τεχνολογικής εξέλιξης και επικεντρώθηκε στη μετάβαση από τη διαχείριση της ανθρώπινης γνώσης στη διαχείριση γνώσης που παράγεται και αξιοποιείται από μηχανές. Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε τον ρόλο των γνωσιακών γράφων στην αναπαράσταση της γνώσης και συνέδεσε δύο βασικά συστατικά τους, τις οντολογίες και τις τεχνικές επαγωγικού συλλογισμού, με τη φιλοσοφική κληρονομιά του Παρμενίδη και του Αριστοτέλη.
Ο Αθανάσιος Τσακαλίδης είναι Ομότιμος Καθηγητής στο Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών και έχει διατελέσει Πρόεδρος του Τμήματος. Η μακρά ερευνητική και διδακτική δραστηριότητά του επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στη θεωρητική πληροφορική, στους αλγορίθμους και στις δυναμικές δομές δεδομένων.
Τα εργαστήρια αποτέλεσαν ουσιαστικό μέρος της διοργάνωσης, προσφέροντας βιωματικές και διαδραστικές εμπειρίες στους συμμετέχοντες.
Οι συμμετέχοντες γνώρισαν και δοκίμασαν βιωματικές θεατροπαιδαγωγικές δραστηριότητες για τη διδασκαλία των μαθηματικών. Η μεθοδολογία TiM² αξιοποιεί το θέατρο και το παιχνίδι με στόχο τη μείωση του άγχους απέναντι στα μαθηματικά, την αναγνώριση της μαθησιακής αξίας του λάθους και την ανάπτυξη προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων.
Με αφετηρία κείμενα, μαθηματικές έννοιες, γρίφους και εικόνες, οι συμμετέχοντες σχεδίασαν μικρές πολυτροπικές μαθησιακές διαδρομές. Το εργαστήριο συνέδεσε τη δημιουργική γραφή, τη λογοτεχνία, τα μαθηματικά, την ψηφιακή αφήγηση και τις παιγνιώδεις πρακτικές, αντιμετωπίζοντας το βιβλίο ως αφετηρία για ανακάλυψη, συνεργασία και δημιουργία.
Το τριήμερο ολοκληρώθηκε με το σύντομο χάπενινγκ «Stand-up comedy και μαθηματικά» του Γιώργου Κουτσουμπού. Με παιγνιώδη διάθεση και εργαλεία της κωμικής αφήγησης, η ευκλείδεια γεωμετρία μεταφέρθηκε στη σκηνή μέσα από απρόσμενες συναντήσεις ευθειών, κύκλων, ορθογωνίων και ρόμβων.
© Copyright 2001-2026 Θαλής + Φίλοι.
designed & developed by UNICORG EE