Αναρτήθηκε σε 20 Μαΐου, 2026 κατηγορία: Ειδήσεις | Tags: εκπαίδευση, Έρευνα, Ιδέες, Λογοτεχνία

Συντάκτης: Επιμέλεια: Γιώργος Καρουζάκης

Ερευνητές από το Trinity College του Δουβλίνου εντόπισαν στην Εθνική Κεντρική Βιβλιοθήκη της Ρώμης ένα χειρόγραφο των αρχών του 9ου αιώνα, το οποίο περιέχει μία από τις αρχαιότερες σωζόμενες εκδοχές του Ύμνου του Καίδμωνος (Cædmon’s Hymn), του παλαιότερου γνωστού ποιήματος στα αγγλικά. Το χειρόγραφο χρονολογείται μεταξύ 800 και 830 μ.Χ. και αποτελεί το τρίτο παλαιότερο σωζόμενο αντίγραφο του ποιήματος που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα, σύμφωνα με ανακοίνωση του Trinity College του Δουβλίνου και τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό ανοικτής πρόσβασης Early Medieval England and its Neighbours του Cambridge University Press.

Η ιδιαίτερη σημασία του ευρήματος αναδεικνύεται από τη θέση που καταλαμβάνει το ποίημα μέσα στο χειρόγραφο. Στα δύο αρχαιότερα σωζόμενα χειρόγραφα, που φυλάσσονται στο Κέιμπριτζ και στην Αγία Πετρούπολη, οι στίχοι του Ύμνου στα παλαιά αγγλικά εμφανίζονται ως προσθήκες στο περιθώριο ή στο τέλος του χειρογράφου. Αντίθετα, στο χειρόγραφο της Ρώμης, η παλαιοαγγλική εκδοχή είναι ενσωματωμένη απευθείας στο κυρίως λατινικό κείμενο. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει τη σημασία που μπορούσε να αποδοθεί, ήδη από τις αρχές του 9ου αιώνα, στην ποίηση στα παλαιά αγγλικά.

Ο Ύμνος του Καίδμωνος, ένα ποίημα εννέα στίχων που εξυμνεί τον Θεό ως δημιουργό του κόσμου, διασώθηκε επειδή αντιγράφηκε σε ορισμένα χειρόγραφα της Εκκλησιαστικής Ιστορίας του αγγλικού λαού (Historia ecclesiastica gentis Anglorum), του ιστορικού έργου που συνέγραψε στα λατινικά τον 8ο αιώνα ο Άγγλος μοναχός Βέδας. Σύμφωνα με την παράδοση που παραδίδει ο Βέδας, δημιουργός του ποιήματος ήταν ο Καίδμων, ένας βοσκός από το Γουίτμπι, στο σημερινό Βόρειο Γιορκσάιρ, ο οποίος συνέθεσε το ποίημα ύστερα από θεϊκή οπτασία ή όνειρο.

Η σημασία του χειρογράφου αναγνωρίστηκε πρόσφατα από τους ειδικούς στα μεσαιωνικά χειρόγραφα, τη δρ Elisabetta Magnanti και τον δρ Mark Faulkner, του Trinity College στο Δουβλίνο. Η Magnanti ανέφερε ότι είχε συναντήσει αντικρουόμενες πληροφορίες για ένα χειρόγραφο της Ιστορίας του Βέδα στη Ρώμη: ορισμένες παρέπεμπαν στην ύπαρξή του, ενώ άλλες το θεωρούσαν χαμένο. Όταν η βιβλιοθήκη επιβεβαίωσε την ύπαρξή του και το χειρόγραφο ψηφιοποιήθηκε, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περιείχε την παλαιοαγγλική εκδοχή του Ύμνου του Καίδμωνος ενσωματωμένη στο λατινικό κείμενο.

Ο Mark Faulkner επισήμανε επίσης ότι έχουν διασωθεί περίπου τρία εκατομμύρια λέξεις στα παλαιά αγγλικά, αλλά η συντριπτική πλειονότητα των σχετικών κειμένων προέρχεται από τον 10ο και τον 11ο αιώνα. Ο Ύμνος του Καίδμωνος αποτελεί, επομένως, μια εξαιρετικά σπάνια μαρτυρία που μας φέρνει σε επαφή με τα πρώτα στάδια της γραπτής αγγλικής γλώσσας. Ως το αρχαιότερο γνωστό ποίημα στα παλαιά αγγλικά, θεωρείται σήμερα η αφετηρία της αγγλικής λογοτεχνίας.

Το χειρόγραφο, ένα από τα πολυάριθμα σωζόμενα αντίγραφα της Ιστορίας του Βέδα, παρήχθη στο Αββαείο της Νοναντόλα, στη βόρεια Ιταλία. Κατά την περίοδο των ναπολεόντειων αναταράξεων μεταφέρθηκε στη Ρώμη για λόγους ασφαλείας, όμως στη συνέχεια χάθηκε από την επιστημονική έρευνα, πέρασε από διάφορους ιδιώτες κατόχους και τελικά κατέληξε στην Εθνική Κεντρική Βιβλιοθήκη της Ρώμης. Λόγω αυτής της περίπλοκης διαδρομής, αρκετοί μελετητές του Βέδα το θεωρούσαν χαμένο, έως ότου η πρόσφατη ψηφιοποίησή του επέτρεψε την αναγνώριση της σημασίας του.

Πηγή: Trinity College Dublin· Magnanti, Elisabetta και Faulkner, Mark, “A New Early-Ninth-Century Manuscript of Cædmon’s Hymn”, Early Medieval England and its Neighbours, 2026.