Αναρτήθηκε σε 27 Απριλίου, 2026 κατηγορία: Ειδήσεις | Tags: εκπαίδευση, Επιστήμη, Ιδέες, Ιστορία

Συντάκτης: Επιμέλεια: Γιώργος Καρουζάκης

Ένας πάπυρος με στίχους από την Ιλιάδα του Ομήρου, τοποθετημένος πάνω στο σώμα μιας μούμιας της ρωμαϊκής εποχής, αποκαλύπτει μια απρόσμενη συνάντηση ανάμεσα στον Όμηρο, την αιγυπτιακή ταφική πρακτική και τον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Στην αρχαία Οξύρρυγχο της Αιγύπτου, τη σημερινή Al Bahnasa, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν το ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο ενσωματωμένο στη διαδικασία της μουμιοποίησης. Πρόκειται για ένα εύρημα που δεν εντυπωσιάζει μόνο για τη σπανιότητά του, αλλά και για τα ερωτήματα που εγείρει σχετικά με τη χρήση, το κύρος και τη συμβολική δύναμη των αρχαίων ελληνικών κειμένων.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του διεθνούς επιστημονικού ειδησεογραφικού δικτύου Phys.org, το οποίο βασίζεται σε ανακοίνωση του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, το εύρημα προέρχεται από την Αρχαιολογική Αποστολή της Οξυρρύγχου, την οποία διευθύνει το Ινστιτούτο Μελετών της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής του πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, υπό την καθοδήγηση των Maite Mascort και Esther Pons. Η μούμια, ηλικίας περίπου 1.600 ετών, βρέθηκε σε ρωμαϊκό τάφο και έφερε στην κοιλιακή χώρα έναν πάπυρο με απόσπασμα από τη Β΄ ραψωδία της Ιλιάδας, τον περίφημο Κατάλογο των Πλοίων των Αχαιών που εκστράτευσαν κατά της Τροίας.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, είναι η πρώτη γνωστή περίπτωση στην ιστορία της αρχαιολογικής έρευνας όπου ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο εντοπίζεται τοποθετημένο σκόπιμα σε τέτοιο ταφικό πλαίσιο. Έως σήμερα, οι ελληνικοί πάπυροι που είχαν βρεθεί σε παρόμοιες θέσεις στην Οξύρρυγχο περιείχαν κυρίως κείμενα με  «μαγικό» ή τελετουργικό περιεχόμενο. Το εύρημα αποκαλύφθηκε κατά την ανασκαφική περίοδο Νοεμβρίου–Δεκεμβρίου 2025, όταν η ομάδα της Núria Castellano εντόπισε στον Τάφο 65, στον Τομέα 22. Η θέση του παπύρου δείχνει ότι δεν πρόκειται για τυχαίο υπόλειμμα ή μεταγενέστερη πρόσμειξη, αλλά για αντικείμενο που είχε ενταχθεί στο ταφικό τελετουργικό.

Η ανάλυση του παπύρου πραγματοποιήθηκε στην επόμενη ανασκαφική περίοδο, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2026. Στην εξέταση συμμετείχαν η συντηρήτρια Margalida Munar, η παπυρολόγος Leah Mascia και ο Ignasi-Xavier Adiego, καθηγητής στο Τμήμα Κλασικών, Ρομανικών και Σημιτικών Γλωσσών του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, κλασικός φιλόλογος και διευθυντής του προγράμματος της Οξυρρύγχου. Με βάση την ανάγνωση της Leah Mascia, ο καθηγητής Adiego ταύτισε το κείμενο με τον περίφημο Κατάλογο των Πλοίων της Β΄ ραψωδίας της Ιλιάδας, το εκτενές χωρίο όπου απαριθμούνται οι ελληνικές δυνάμεις που εκστράτευσαν στην Τροία.

Ο πάπυρος της Οξυρρύγχου μάς επιτρέπει να αντιληφθούμε τα αρχαία κείμενα όχι μόνο ως έργα που συνεχίζουν να διαβάζονται, να αντιγράφονται και να σχολιάζονται μέχρι σήμερα, αλλά και ως αντικείμενα με ποικίλες λειτουργίες, να συνδέονται, για παράδειγμα, με διαφόρων ειδών τελετουργίες και να αποκτούν νέα σημασία. Στο εσωτερικό μιας ρωμαϊκής μούμιας της Αιγύπτου, ο Όμηρος δεν είναι απλώς λογοτεχνία. Αποτελεί το ίχνος ενός κόσμου όπου η γραφή, η μνήμη και ο θάνατος μπορούν να συναντηθούν με τρόπους που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε.

Πηγή:Phys.org