Αναρτήθηκε σε 9 Οκτωβρίου, 2025 κατηγορία: Ειδήσεις | Tags: Βιβλίο, εκπαίδευση, Ιδέες, Λογοτεχνία

Στον Ούγγρο συγγραφέα Λάσλο Κρασναχορκάι, έναν από τους σημαντικότερους και πιο απαιτητικούς λογοτέχνες της εποχής μας, απονέμεται το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2025, με ένα έργο, όπως σημειώνει στη σημερινή της ανακοίνωση η επιτροπή του διασημότερου λογοτεχνικού βραβείου, «οραματικό και συναρπαστικό, το οποίο, αν και είναι εμποτισμένο με την απειλή μιας επικείμενης καταστροφής, επιβεβαιώνει τη δύναμη της τέχνης». Η είδηση της βράβευσης του Ούγγρου συγγραφέα, ιδιαίτερα αγαπητού στο ελληνικό κοινό, έγινε δεκτή με ενθουσιασμό, καθώς τα κορυφαία έργα του κυκλοφορούν μεταφρασμένα από τις εκδόσεις Πόλις.

Γεννημένος το 1954 στη μικρή πόλη Gyula της νοτιοανατολικής Ουγγαρίας, κοντά στα ρουμανικά σύνορα, ο Λάσλο Κρασναχορκάι σπούδασε νομικά και φιλολογία στα Πανεπιστήμια του Σέγκεντ και της Βουδαπέστης, προτού αφοσιωθεί πλήρως στη συγγραφή, υπηρετώντας με απόλυτη συνέπεια μια λογοτεχνία φιλόδοξη, ασυμβίβαστη και τολμηρή.

Η Σουηδική Ακαδημία τον χαρακτηρίζει «σπουδαίο επικό συγγραφέα της κεντροευρωπαϊκής παράδοσης», μιας παράδοσης που εκτείνεται από τον Κάφκα έως τον Τόμας Μπέρνχαρντ, επισημαίνοντας ακόμη τη λογοτεχνική του διαδρομή του από το παράλογο έως τη γκροτέσκα υπερβολή. Ωστόσο, όπως τονίζει, το ταλέντο του δεν εξαντλείται εκεί: «στρέφει το βλέμμα του και προς την Ανατολή, υιοθετώντας έναν τόνο πιο στοχαστικό και λεπτομερώς επεξεργασμένο». Αυτή ακριβώς η διττή φύση του έργου του, που ισορροπεί ανάμεσα στη δυτική δυστοπία και την ανατολική ενατένιση, τον καθιστά μια μοναδική φωνή στην παγκόσμια λογοτεχνία.

Το «Τανγκό του Σατανά» και η αποκαλυπτική του ματιά

Το πρώτο του μυθιστόρημα, «Τανγκό του Σατανά» (Sátántangó), που εκδόθηκε το 1985, προκάλεσε λογοτεχνική αίσθηση στην Ουγγαρία και τον καθιέρωσε διεθνώς. Τοποθετημένο σε μια εγκαταλελειμμένη κολεκτίβα της ουγγρικής υπαίθρου, λίγο πριν από την κατάρρευση του κομμουνισμού, το βιβλίο περιγράφει με υποβλητική δύναμη μια ομάδα εξαθλιωμένων κατοίκων που βιώνουν μια κατάσταση σιωπηλής αναμονής. Η άφιξη του χαρισματικού Ιερεμία, τον οποίο όλοι θεωρούσαν νεκρό, μοιάζει με έλευση ενός αγγελιοφόρου της ελπίδας ή της τελικής κρίσης.

Αυτή η ατμόσφαιρα επικείμενης καταστροφής ώθησε την Αμερικανίδα κριτικό Σούζαν Σόνταγκ να τον αποκαλέσει «μετρ της Αποκάλυψης» της σύγχρονης λογοτεχνίας, έναν τίτλο που τον συνοδεύει μέχρι σήμερα. Μια ανάλογη θεματική διατρέχει και το δεύτερο βιβλίο του, «Η Μελαγχολία της Αντίστασης» (Az ellenállás melankóliája, 1989), όπου η άφιξη ενός μυστηριώδους τσίρκου, με το κουφάρι μιας γιγάντιας φάλαινας ως κύριο έκθεμα, πυροδοτεί ένα κύμα βίας και αναρχίας σε μια επαρχιακή πόλη.

Αναγνωρίσιμο συστατικό της σύνθετης, αταξινόμητης γραφής του συγγραφέα αποτελούν οι μακροπερίοδες, ελικοειδείς φράσεις, συχνά χωρίς τελεία, ένα υφολογικό στοιχείο που τελειοποίησε σε μεταγενέστερα έργα, όπως το «Πόλεμος και Πόλεμος» (Háború és háború, 1999), και το οποίο θεωρείται η λογοτεχνική του υπογραφή.

Η στροφή προς την Ανατολή: Η τέχνη ως αντίδοτο

Πέρα από τα «αποκαλυπτικά» του έπη, ο Κρασναχορκάι έχει αναπτύξει με μαεστρία και μια βαθιά στοχαστική πλευρά, εμποτισμένη από τα ταξίδια του στην Κίνα και την Ιαπωνία. Κορυφαίο δείγμα αυτής της περιόδου είναι το «H Σέιομπο πέρασε από εκεί κάτω» (Seiobo járt odalent, 2008), το οποίο η επιτροπή του Νόμπελ, μαζί με τα πέντε μεγάλα επικά του μυθιστορήματα, θεωρεί το αριστούργημά του. Πρόκειται για μια συλλογή δεκαεπτά ιστοριών, δομημένων βάσει της ακολουθίας Φιμπονάτσι, που εξερευνούν τον ρόλο της ομορφιάς και της καλλιτεχνικής πράξης σε έναν κόσμο φθοράς και πνευματικής τύφλωσης. Αντλώντας από τον ιαπωνικό μύθο της θεάς Σέιομπο, προστάτιδας του κήπου που παράγει τους καρπούς της αθανασίας κάθε τρεις χιλιάδες χρόνια, ο συγγραφέας υφαίνει έναν ύμνο στην ανεξήγητη δύναμη της δημιουργίας.

Η βράβευση του Κρασναχορκάι με το Νόμπελ έρχεται να επισφραγίσει μια λαμπρή πορεία, ήδη αναγνωρισμένη με ορισμένες από τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις, όπως το Man Booker International Prize (2015) και το Βραβείο Kossuth, την ύψιστη πολιτιστική διάκριση της Ουγγαρίας.

Στην Ελλάδα, το έργο του έχει αποκτήσει ένα θερμό και πιστό αναγνωστικό κοινό. Οι εκδόσεις Πόλις, έχοντας μεταφράσει και κυκλοφορήσει τα σημαντικότερα βιβλία του, προσφέρουν στο ελληνικό κοινό την ευκαιρία να μυηθεί στο μοναδικό του λογοτεχνικό σύμπαν. Τα βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά είναι: Το τανγκό του Σατανά, Η μελαγχολία της αντίστασης, Πόλεμος και πόλεμος, H Σέιομπο πέρασε από εκεί κάτω, Η επιστροφή του Βαρόνου Βένκχαϊμ, Χερστ 07769.

Η απονομή του Νόμπελ στον Λάσλο Κρασναχορκάι αποτελεί δικαίωση για μια λογοτεχνία που δεν διστάζει να αντικρίσει το σκοτάδι της ανθρώπινης ύπαρξης, αναζητώντας ταυτόχρονα τις ρωγμές εκείνες από όπου μπορεί να εισχωρήσει το φως της ομορφιάς και της τέχνης.

Πηγή: https://www.nobelprize.org/