Αναρτήθηκε σε 6 Νοεμβρίου, 2024 κατηγορία: Ειδήσεις | Tags: εκπαίδευση, Επιστήμη, Έρευνα, Ιδέες, Μουσική, τέχνη

Συντάκτης: Γιώργος Καρουζάκης

Δε χρειάζεται να επαναλάβουμε ότι η μουσική προκαλεί διαφόρων ειδών συναισθήματα. Όμως, πώς ακριβώς αναδύονται τα συναισθήματα και το νόημα μέσα από τις μουσικές συνθέσεις; Πριν από σχεδόν 70 χρόνια, ο κορυφαίος Αμερικανός μουσικός και φιλόσοφος Leonard Meyer διατύπωσε την ιδέα ότι η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην προσδοκία και στην έκπληξη αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση της σχέσης μεταξύ νοήματος και μουσικής. Ειδικότερα, τα συναισθήματα που προκαλεί η μουσική προκύπτουν από την αναμονή του ακροατή και την ενδεχόμενη εκπλήρωση ή μη εκπλήρωση μιας μουσικής προσδοκίας.

Μια πρόσφατη επιστημονική έρευνα επανεξετάζει και επεκτείνει τη θεωρία του Meyer, προσφέροντας συγκεκριμένα δεδομένα για το πώς οι μουσικές συνθέσεις προκαλούν συναισθηματικές αντιδράσεις. Η ομάδα των επιστημόνων, υπό την καθοδήγηση του Theo Geisel, από το Ινστιτούτο Max Planck (MPI-DS) και το Πανεπιστήμιο του Göttingen, διερεύνησε κατά πόσο αυτές οι φιλοσοφικές έννοιες μπορούν να ποσοτικοποιηθούν μέσω της σύγχρονης επιστήμης των δεδομένων. Στην έρευνά τους, που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «Nature Communications», οι επιστήμονες ανέλυσαν τη διαδοχή των μουσικών τόνων σε πραγματικό χρόνο και εξέτασαν τον βαθμό επαναληψιμότητας των μοτίβων που εμφανίζονται σε μια σύνθεση.

Αυτή η διαδικασία αναλύει τη μορφή μιας μουσικής «μνήμης», η οποία καταδεικνύει την ομοιότητα μεταξύ μουσικών μοτίβων που εμφανίζονται σε διαφορετικές στιγμές μιας σύνθεσης. Όταν αυτή η «μνήμη» διατηρείται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, η σύνθεση επαναλαμβάνει παρόμοια μοτίβα, καθιστώντας ευκολότερη την πρόβλεψη για τον ακροατή — όπως παρατηρείται συχνά στις συνθέσεις του Μότσαρτ. Αντιθέτως, όταν η «μνήμη» εξασθενεί ταχύτερα, η σύνθεση περιέχει μεγαλύτερη ποικιλία και προσφέρει περισσότερες εκπλήξεις στη μουσική δομή της — χαρακτηριστικό που παρατηρείται περισσότερο στις συνθέσεις του Μπαχ και στους αυτοσχεδιασμούς της τζαζ.

Για παράδειγμα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι χρόνοι μετάβασης μεταξύ μουσικών μοτίβων στις συνθέσεις του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ κυμαίνονταν από πέντε έως δώδεκα τέταρτα, ενώ στις συνθέσεις του Μότσαρτ οι χρόνοι αυτοί κυμαίνονταν από οκτώ έως 22 τέταρτα. Αυτό δείχνει ότι η διαδικασία της προσμονής στη μουσική τείνει να διαρκεί περισσότερο στις συνθέσεις του Μότσαρτ, σε αντίθεση με τις συνθέσεις του Μπαχ που χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη ποικιλία και εκπλήξεις.

Ο Theo Geisel, επικεφαλής της έρευνας, αναφέρεται, τέλος, σε μια προσωπική του ανάμνηση από τα σχολικά του χρόνια για να εξηγήσει τα αποτελέσματα. Θυμάται πως, ως μαθητής, δεν ένιωθε ιδιαίτερο ενθουσιασμό για τις συνθέσεις του Μότσαρτ, γεγονός που ξάφνιαζε τους δασκάλους του. Μέσω της έρευνάς του, η οποία παρέχει νέα εργαλεία για την κατανόηση της μουσικής δομής και της επίδρασής της στον ανθρώπινο εγκέφαλο, κατάφερε να κατανοήσει γιατί πάντα προτιμούσε τον Μπαχ. Οι συνθέσεις του Μπαχ διακρίνονται όπως σημειώνει, από πιο περίπλοκη και ενδιαφέρουσα δομή, προσφέροντας μεγαλύτερη γνωστική πρόκληση σε σχέση με τις πιο προβλέψιμες συνθέσεις του Μότσαρτ.

Πηγή:https://www.eurekalert.org

Περισσότερες πληροφορίες, εδώ